Dhaabbilee mootummaa biyya keenya Itoophiyaa keessatti dulloomanii fi adda duree ta’an keessaa Ejensiin Galmee Siivilii fi Tajaajila Jireenyaa waggaa 81 kan bara 1935 hundeeffame isa jalqabaati. Dhaabbanni kun waggoota darbaniif lammiilee biyya alaa Itoophiyaa dabalatee lammiilee biyya alaatiif tajaajila kennaa kan ture yoo ta’u, ergamaa fi gurmaa’ina isaa irratti jijjiirama hedduu fideera. Dhaabbanni durii kun teeknooloojiin kan guddate yoo ta'ubiyyattii keessatti wantoota haaraa hedduu galchuun yeroo ammaa sadarkaa barbaachisaa irra jira. Sirna galmee siiviilii fayyadamuun sirna mootummaa ammayyaa fi cimaa Itiyoophiyaa keessatti ijaaruuf hojiin hojjetamaa jiru ammallee jalqaba irra jiraatus, Addis Ababaan ga’ee adda duree taphachuun rakkoolee damichaa irra aanuun waggoota muraasa keessatti magaalaa sirni galmee siiviilii guutuu ta’e ardii keenya keessatti hojiirra oolu ta’uuf hojjechaa jirti. Bara 2015 irraa eegalee Ejensii Tajaajila Galmee Siivilii fi Jireenyaacy rakkoolee walxaxaa hedduu Ejensiin Tajaajila Galmee Siivilii fi Jireenyaa qaban irra aanuuf sagantaa haaromsa tajaajilaa teeknooloojii, hojii, humna namaa, gurmaa’ina fi haala hojii mijataa uumuu irratti xiyyeeffate hojjechaa tureera. Yeroo ammaa kana ejensichi wiirtuu daataa ammayyaa (DC), bu’uuraalee teeknooloojii, meeshaalee maxxansaa dhoksaa baay’ee ulfaataa ta’an kanneen sanadoota sobaa ittisan, sirna to’annoo kaameraa nageenyaa tajaajilicha gahumsa akka qabaatu, fi human resources kan bulfamuu danda’an. Addis Ababaan tarsiimoo magaalaa ismaartii ta'uuf dandeessisu qopheessee jira. Magaalaa smart gochuu jechuun sochii guyyaa guyyaa jiraattota magaalaa ykn walumaa galatti walitti dhufeenya jireenyaa salphisuu jechuudha, kunis kan galma ga’uu danda’u yeroo teeknooloojiin deeggaramee, keessumaa yeroo jiraataa karaa teeknooloojii galmeessuun odeeffannoo qabachuun danda’amudha. Sababa kanaaf sirni galmee dhalootaa yeroo ammaa dhimma addunyaa kanaa isa barbaachisaa fi yeroo ammaa ta'ee...sirna bulchiinsa eenyummaa seera qabeessa kamiifuu ka’umsa ta’a. Irra caalaa qabeenya bulchuu fi seeraan ala ta’uu ittisuuf, karaa teeknooloojiin dhaabbilee waliin qindoominaan hojjechuun baay’ee barbaachisaa waan ta’eef, gaheen odeeffannoo dhaabbata kanaas barbaachisaa dha. Kana hojiirra oolchuuf sirna lafaa waliin qindoomina teeknooloojii uumuun jijjiirama jajjabeessaa dhufe akka fakkeenyaatti fudhachuun ni danda’ama. Bara 2018 dhaabbatichi sirna galmee siiviilii guutummaatti ni bulcha, gurmeessuu fi anaguyyaa guyyaan galmee lyze gochuun murteewwan hawaasummaa fi diinagdee magaalichaatiif odeeffannoo gargaaru ni kenna. Tajaajila dijitaalaa sirreessuudhaan sirni jiraattonni tajaajila kamiyyuu argachuuf gara dhaabbata kanaa dhufanii osoo hin barbaachisin toora interneetii irratti tajaajila argachuu danda’an bara 2017tti dhugoomsa.Sirni eenyummaa Jiraattotaa Magaalattii / RID / hayyama konkolaachisummaa, nagahee tajaajila geejjibaa fi ATM baankii walitti bakka buusuun qabeenya qisaasama irraa qusachuu danda’u ni hojjetama. Kana malees ph dhumaa keessa jirraase "Digital Kebele ID Application" bakka bilbilli harkaa akka IDtti itti fayyadamu hojiirra oolchuudha. Ejensiin keenya sirna ittisaa fi tarkaanfii cimaa hannaa fi seeraan alaa diriirsuun dhaabbata moodeela ta’ee hojjettoota tajaajilaa naamusa qaban ta’uuf hojjechaa kan jiru yoo ta’u, wiirtuu olaantummaan muuxannoo fi qorannoo waliif qooduun leenjii gabaabaa kennuuf karoora qaba. Karoora kanaa fi kanneen biroo galmaan gahuuf hooggansi fi hojjettoonni giddugala irraa kaasee hanga aanaatti yeroo kamiyyuu caalaa qophii ta'aniiru i feel. QEENXEEboqonnaa Tajaajila haaraa jalqaba haaraa wajjin!